Abdij Saint-Vincent in Metz, van middeleeuwse abdij tot Lycée Fabert

Van het bidhuis van de wijnbouwers tot de abdij van bisschop Diederik

Voor de abdij stond op het Île Chambière slechts een kleine voorstadskapel, die de wijnbouwers onder de bescherming van hun patroon Vincentius van Zaragoza hadden geplaatst. In 968 veranderde alles. Bisschop Diederik I, verwant aan de keizer, keerde uit Italië terug met relieken van de heilige en wilde ze een benedictijns onderkomen geven. Hij deed een beroep op de twee grote kloosters van het bisdom, Gorze en Saint-Arnould, die de monniken leverden. Odilbert, proost van Gorze, bouwde de eerste abdijkerk, ingewijd op 6 augustus 972, met ook relieken van de heilige Lucia. Diederik werd hier in 984 begraven, een teken van de band tussen stichter en stichting.

Een belangrijke middeleeuwse school, lang voor het lycée

Het onderwijs kwam hier in 1804 niet toevallig terecht: in de middeleeuwen werd er al lesgegeven. Sigebert van Gembloux kwam in 1051 naar Saint-Vincent en leidde de scholen vijfentwintig jaar lang; later liet hij een bekende wereldkroniek na. De monniken leerden kopiëren, miniaturen schilderen en orgelspelen, terwijl leerlingen van buiten, geestelijken of leken, de lessen volgden. Het programma combineerde grammatica, retorica en dialectiek met rekenkunde, meetkunde, sterrenkunde en muziek. Vanaf de zeventiende eeuw ging de abdij over op commendatair-abten die er niet woonden, onder wie kardinaal Mazarin.

Nieuwe gebouwen, daarna de Revolutie en de komst van het lycée

In de tweede helft van de achttiende eeuw herbouwden de monniken hun gebouwen. Lang genoten ze er niet van. Al in 1770 werd het abtenhuis, dat overbodig werd geacht, aan de stad verhuurd als bedelaarsgesticht, en in 1790 werd de abdij opgeheven. Het terrein diende daarna als militair magazijn, gevangenis voor verdachten, onderkomen voor krijgsgevangenen en paardenhospitaal. In 1803 richtte een decreet het lycée van Metz op, en burgemeester Goussaud d'Antilly koos het voormalige klooster. De leerlingen kwamen in oktober 1804. De rue Goussaud, aangelegd aan het begin van de negentiende eeuw, nam nog een stuk van het geheel weg.

Wat het Lycée Fabert van de abdij heeft bewaard

Vanaf de straat ogen de gevels sober, met smalle ramen omlijst door gehouwen steen. Binnen is het rijker: een kloostergang met rondbogen, een lange galerij, kapittelzalen, een statige trap en refters met Korinthische kapitelen, die nog als eetzaal dienen. Een gewelf met zeven ongelijke delen werd bedacht om een schouw te plaatsen, en een zaal met gebeeldhouwde vissen diende wellicht voor ontvangsten. Boven de deur naar de binnenplaats herinnert een vers van de dichter Ausonius eraan dat ook de muzen hun vermaak hebben. Dit alles hoort bij een werkende school en gaat maar zelden open.

Veelgestelde vragen