Tour des Esprits, of Tour des Barbiers, in Metz

Geesten, Barbiers, Kaarsenmakers: een toren met vele namen

In haar boekje over de middeleeuwse stadsmuur geeft de stad Metz deze toren een vollediger naam dan de gangbare: toren van de Barbiers en de Kaarsenmakers. De naam brengt dus twee ambachten samen. Kaarsenmakers maakten en verkochten voorwerpen van was, zoals kaarsen, schrijftabletten en zegels. Wikipedia vermeldt ook de naam Heksentoren. Waar “Tour des Esprits”, de naam die vandaag zelfs op stadsplattegronden staat, vandaan komt, leggen de geraadpleegde bronnen niet uit. Wees dus voorzichtig met al te stellige verhalen die je ter plaatse misschien hoort.

Toen de gilden de torens bewaakten

In Metz rustte de verdediging van de wal deels op de ambachtslieden. Het boekje van de stad legt uit dat elk gilde de toren met zijn naam onderhield en bewaakte, vandaar de lange reeks ambachtstorens die je in dit deel tegenkomt. Het was een zware last: in oorlogstijd moest men zijn eigen uitrusting kopen, en tijdens de wacht of de strijd bracht de werkplaats niets op. Andere bouwwerken, zoals de torens van de Cité, kwamen voor rekening van de stad. Volgens Wikipedia dienden de torens ook als onderkomen en voedselvoorraad, met het oog op een belegering van ongeveer zes maanden.

Een wachter boven de Seille

De toren beschermde de Pont des Grilles de la Basse-Seille, een gevoelig punt omdat de rivier hier door de stadsmuur stroomde. Onder de boog regelden traliehekken, bediend met een mechanisme van gewichten, de waterstand tegen overstromingen en versperden ze de weg voor vijanden die over het water kwamen. De omgeving is sindsdien veranderd: waar in de middeleeuwen de Seille stroomde, loop je nu droog. Kijk op de brug goed naar de stenen, die nog de merktekens van de steenhouwers dragen. De bescherming van 1932 omvat trouwens de toren, het aangrenzende stuk wal en deze “basses grilles”, die op dezelfde datum werden ingeschreven.

Een toren die zijn gewelven toont, en geen trap heeft

Door de schade van 1944 kwamen volgens Wikipedia gotische kruisribgewelven tevoorschijn. Volgens de stad is dit een van de weinige torens van de stadsmuur waarvan je het interieur kunt zien, en verschillende details zijn de moeite waard: de schietgaten voor kanonnen, de sluitsteen, het gehouwen steen. Het maaiveld is in de loop der tijd gestegen, waardoor de huidige begane grond overeenkomt met de vroegere eerste verdieping. Een trap is er nooit geweest: men ging van verdieping naar verdieping via ladders en luiken. Het boekje plaatst de toren aan de Chemin des Corporations, een route van ongeveer een uur vanaf de Porte des Allemands.

Veelgestelde vragen